Izvor fotografije: EPA/Olivier Matthys
Evropska komisija je 4. marta usvojila Industrijsku pomorsku strategiju EU i Strategiju za luke, sa ciljem jačanja konkurentnosti, održivosti, dekarbonizacije, bezbjednosti i otpornosti u okviru šireg sektora pomorskog saobraćaja.
Jačanje pomorskog liderstva Evrope
Nove strategije jasno ukazuju na ambiciju EU da učvrsti svoju poziciju u globalnoj pomorskoj industriji. Brodogradnja, brodarstvo i lučka oprema prepoznati su kao strateški sektori koji doprinose ekonomskoj otpornosti, tehnološkoj suverenosti i odbrambenoj spremnosti. Evropska unija polazi od toga da jačanje ovih industrija na unutrašnjem planu smanjuje zavisnost od spoljnjih faktora i obezbjeđuje dugoročnu konkurentnost.
Ključne mjere za jačanje brodarstva i brodogradnje u EU
Strategija uvodi mjere zasnovane na tri ključna stuba.
Prvi stub, izgradnja, opremanje i remont, fokusira se na jačanje proizvodnih kapaciteta i tehnološkog liderstva Evrope u pomorskom sektoru. Predviđeno je formiranje Saveza industrijskog pomorskog lanca vrijednosti EU, kao i ubrzanje digitalne i cirkularne transformacije evropskih brodogradilišta. Planirano je povećanje javne potražnje i finansiranja, kao i unapređenje uslova za ravnopravnu konkurenciju na globalnom tržištu.
Drugi stub, transport i povezivanje, obuhvata mjere za unapređenje konkurentnosti, održivosti i povezanosti pomorskog transporta. Uključuje pojednostavljenje administrativnih procedura, podršku zelenoj i digitalnoj tranziciji, promociju kvalitetnog brodarstva i jačanje međunarodne saradnje. Evropska komisija će zajedno sa državama članicama dodatno ojačati učešće EU u radu IMO-a kako bi se obezbijedili jednaki uslovi na globalnom nivou. Strategija takođe predviđa nastavak primjene postojećih pravila državne pomoći kako bi se zadržao tržišni udeo i podstaklo registrovanje brodova pod zastavama država članica.
Treći stub, bezbjednost i zaštita, ima za cilj jačanje pomorskih, podmorskih i vojnih kapaciteta, uključujući i razvoj rješenja dvostruke namjene. Predviđene su mjere za povećanje proizvodnih kapaciteta u vojnom brodograditeljstvu, unapređenje nadzora pomorskog prostora na nivou EU i podršku izgradnji trajekata sa unaprijeđenim vojnim specifikacijama.
Evropska komisija ističe da ove strategije treba da omoguće evropskim lukama, brodarstvu i brodogradnji da predvode energetsku tranziciju, obezbijede sigurnost trgovine i odbrane i ostanu konkurentni na globalnom tržištu.
Jačanje konkurentnosti i strateške autonomije
Cilj strategije je da evropsko brodarstvo postane konkurentnije uz očuvanje klimatskih ciljeva. Planirano je smanjenje administrativnog opterećenja i povećanje atraktivnosti zastava država članica.
Mjere obuhvataju promociju zastava EU i pojednostavljenje procedura, unapređenje sistema praćenja i izvještavanja u okviru EU ETS Maritime i FuelEU Maritime, korišćenje javnih nabavki za podsticanje inovacija i dekarbonizacije, jačanje izvoznih finansijskih instrumenata i povećanje kapaciteta brodogradnje, uključujući i trajekte dvostruke namjene.
Kombinovanjem ekonomskih, regulatornih i bezbjednosnih mjera EU nastoji da zaštiti svoju industrijsku bazu i istovremeno ojača stratešku autonomiju.
Transformacija luka u strateške čvorove
Luke se posmatraju kao ključna infrastruktura kroz koju prolazi oko tri četvrtine spoljne trgovine EU, uz značajnu ulogu u energetici, odbrani i plavoj ekonomiji. Strategija predviđa njihovu transformaciju u centre inovacija i čiste energije.
Planirane mjere uključuju digitalizaciju i bolje povezivanje sa transportnim mrežama, podršku elektrifikaciji i unapređenju energetskih mreža, definisanje smjernica za strana ulaganja u luke, usmjeravanje investicija u luke u trećim zemljama i izradu plana razvoja konkurentnih manjih i srednjih luka.
Unapređenje bezbjednosti i otpornosti
S obzirom na njihov značaj kao ulaznih i izlaznih tačaka, luke su prepoznate i kao ranjiva mjesta izložena organizovanom kriminalu i spoljnim prijetnjama. EU planira jačanje bezbjednosti lanaca snabdijevanja i smanjenje izloženosti rizicima.
Mjere uključuju unapređenje zakonodavstva o pomorskoj bezbjednosti, uvođenje provjera za lučke radnike, procjenu rizika povezanih sa lukama u trećim zemljama, sprovođenje procjene sajber bezbjednosti na nivou EU i uspostavljanje foruma za saradnju između nadležnih institucija.
Industrijski odgovor
Predstavnici industrije uglavnom su pozitivno reagovali na strategiju, ocjenjujući je kao snažan signal da pomorski sektor ima ključnu ulogu u konkurentnosti i bezbjednosti Evrope.
Udruženje Danish Shipping pozdravilo je fokus na jačanje evropskog pomorskog klastera, dok je Evropsko udruženje brodovlasnika istaklo značaj mjera za unapređenje konkurentnosti u uslovima geopolitičke nestabilnosti.
Svjetski savjet za brodarstvo podržao je inicijative u oblasti bezbjednosti luka i dekarbonizacije, naglašavajući važnost bezbjednih pomorskih ruta za nesmetan tok trgovine.
Predstavnici grčke brodarske zajednice istakli su da strategija dolazi u ključnom trenutku i da brodarstvo mora ostati u centru evropskih razvojnih planova.
Sindikalni pogled i socijalna dimenzija
Evropska federacija transportnih radnika ocijenila je strategiju za luke kao pravovremenu inicijativu u uslovima geopolitičke neizvjesnosti i pritisaka na lance snabdijevanja. Poseban akcenat stavljen je na značaj radnika, bezbjednost na radu i socijalni dijalog.
Istaknuto je da luke nisu samo infrastrukturni objekti, već velika radna okruženja koja zapošljavaju hiljade kvalifikovanih radnika i obezbjeđuju sigurno i efikasno funkcionisanje sistema.
Takođe je naglašena potreba za unapređenjem radnih uslova u pomorstvu, uz podsjećanje da bezbjednost na moru zavisi prije svega od ljudi.
Udruženje CLIA ocijenilo je strategiju kao priliku za jačanje evropskog liderstva u održivoj brodogradnji i inovacijama, dok je Interferry upozorio da sredstva za dekarbonizaciju moraju biti usmjerena na širu industriju, a ne samo na pojedinačne projekte, uz fokus na konkretna rješenja poput elektrifikacije i alternativnih goriva.
Izvor: Safety4Sea
