Izvor fotografije: shutterstock.com
I straživanje o bioobraštaju koje je BIMCO sproveo tokom 2024. godine potvrdilo je visok nivo angažovanja brodovlasnika u upravljanju bioobraštajem, podstaknut pritiskom ka dekarbonizaciji i većoj energetskoj efikasnosti, ali i zabrinutošću za morski biodiverzitet.
Prema podacima BIMCO-a, gotovo svi učesnici istraživanja, njih 97 odsto, naveli su da sisteme protiv obraštaja trupa biraju u skladu sa profilom broda i periodom eksploatacije. Ostale često primjenjivane mjere uključuju izradu planova upravljanja bioobraštajem prilagođenih konkretnom brodu, što je navelo 77 odsto ispitanika, korišćenje sistema za praćenje performansi, takođe 77 odsto, kao i redovne inspekcije, koje sprovodi 74 odsto kompanija. Samo 39 odsto učesnika navelo je da prilikom izbora sistema protiv obraštaja uzima u obzir cijenu i dostupnost, što ukazuje na to da pouzdanost i dugotrajnost i dalje imaju presudnu ulogu u donošenju odluka. Kao i u prethodnim BIMCO istraživanjima, tržištem dominiraju biocidni premazi, poput samopolirajućih kopolimera, koje koristi više od 80 odsto ispitanika, dok su premazi sa oslobađanjem obraštaja i hibridni premazi znatno rjeđe zastupljeni.
Najčešće prakse upravljanja i stepen primjene pokazuju da se sistemi protiv obraštaja gotovo univerzalno biraju prema profilu broda i njegovoj službi, dok većina brodovlasnika ima plan upravljanja bioobraštajem, sprovodi praćenje performansi i redovne inspekcije. Vođenje evidencije o bioobraštaju prisutno je kod više od dvije trećine ispitanika, dok oko 65 odsto precizira debljinu premaza i metode nanošenja. Procjene rizika od bioobraštaja sprovodi manje od polovine kompanija, a cijena i dostupnost ostaju sekundarni kriterijum pri izboru sistema.
Kada je riječ o uzrocima problema, zabrinjava podatak da je 14 kompanija prijavilo makar jedan kvar ili neuspjeh vezan za sisteme protiv obraštaja u posljednjih pet godina, što predstavlja značajan porast u odnosu na samo tri slučaja zabilježena u istraživanju iz 2021. godine. Kao glavni uzrok identifikovana je nepravilna primjena premaza, koju je navelo 78 odsto ispitanika, zatim nepovoljni uslovi okoline sa 50 odsto, kao i degradacija sistema tokom vremena, koju je prijavilo 35 odsto kompanija. Ipak, BIMCO napominje da se, s obzirom na ukupan broj brodova obuhvaćenih istraživanjem, radi o relativno malom broju stvarnih kvarova.
Ključni nalazi istraživanja ukazuju na to da su dekarbonizacija i energetska efikasnost, zajedno sa brigom za morski biodiverzitet, povećali svijest o koristima efikasnog upravljanja bioobraštajem. Kontinuirano prikupljanje podataka prepoznato je kao važno za praćenje primjene i efikasnosti Smjernica IMO-a iz 2023. godine, kao i drugih mjera u ovoj oblasti. Prvi pokazatelji iz industrije su pozitivni, uz rastuće interesovanje za upravljanje bioobraštajem i alate i tehnike koje se pri tome koriste. Mnogi brodovlasnici primjenjuju više mjera upravljanja na nivou cijelih flota, kako bi se istovremeno bavili obraštajem trupa i tzv. nišnim područjima. Redovno praćenje performansi i samostalne inspekcije sve češće postaju sastavni dio planova upravljanja, dok čišćenje u vodi dobija sve značajniju ulogu, pri čemu se proaktivno čišćenje sve više prepoznaje kao koristan alat.
Iako reaktivno čišćenje i dalje predstavlja dominantnu strategiju, proaktivno čišćenje bilježi rast primjene. Dvanaest kompanija navelo je da koristi obje strategije, šest se oslanja isključivo na proaktivno čišćenje, dok deset koristi samo reaktivni pristup. Većina brodova obavlja prvo čišćenje trupa u roku od tri godine od nanošenja sistema protiv obraštaja, dok četvrtina brodova čisti trup već u prvoj godini, što može ukazivati na trend ranije intervencije u odnosu na 2021. godinu, u cilju ostvarivanja većih dobitaka u efikasnosti. Poliranje propelera široko je rasprostranjena praksa, pri čemu dvije trećine ispitanika ovu aktivnost sprovodi najmanje jednom godišnje.
Operativni i regulatorni izazovi prisutni su kod svih tipova čišćenja. Najčešće prepreke odnose se na dozvole luka i regulatorna ograničenja, naročito kada je riječ o proaktivnom čišćenju i poliranju propelera. Loši vremenski uslovi, visoki troškovi, kao i ograničena dostupnost ronilaca i specijalizovanih kompanija za čišćenje takođe se često navode kao problemi. Tehnološka spremnost i efikasnost, uključujući upotrebu robotskih sistema tokom plovidbe, trenutno predstavljaju značajnu prepreku za širu primjenu proaktivnog čišćenja. Opterećenje posade se pojavljuje kao novi izazov, sa prosječnom ocjenom 2,33 na skali od 1 do 5, pri čemu strategije koje se oslanjaju isključivo na proaktivno čišćenje pokazuju veće opterećenje posade u odnosu na reaktivne pristupe. Čišćenje u vodi između dokovanja dodatno povećava zahtjeve prema posadi, naglašavajući resursne implikacije intenzivnijih režima upravljanja.
Istraživanje pokazuje snažnu posvećenost industrije upravljanju bioobraštajem. Iako su ovi napori često motivisani ekonomskim koristima, poput povećane efikasnosti i ušteda goriva koje donosi redovno poliranje propelera, primjena mjera za sprječavanje obraštaja u nišnim područjima ukazuje na to da je smanjenje širenja invazivnih stranih vrsta takođe važan cilj za veliki broj brodovlasnika.
Istovremeno, nalazi istraživanja ukazuju na niz izazova u sprovođenju upravljanja bioobraštajem, koje će biti neophodno uzeti u obzir prilikom budućeg razvoja pravno obavezujućih okvira u ovoj oblasti.
Izvor: safety4sea.com
