Izvor fotografije: Flickr
Kineski naučnici razvili su novi AI model koji istraživačima omogućava da na jedinstven način analiziraju podatke o zvijezdama prikupljene različitim teleskopima, čime se ublažava jedan od dugogodišnjih izazova u astronomiji. Model omogućava da se spektralne informacije sa različitih teleskopa upoređuju i proučavaju zajedno, unapređujući istraživanja velikih razmjera o Mlječnom putu.
Model nazvan SpecCLIP razvili su istraživači iz Nacionalnih astronomskih opservatorija Kineske akademije nauka, Univerziteta Kineske akademije nauka i partnerskih institucija. O radu je izvijestio Science and Technology Daily, a rezultati su objavljeni u časopisu Astrophysical Journal.
Astronomi se oslanjaju na zvjezdane spektre kako bi razumjeli zvijezde. Ovi spektri otkrivaju ključne fizičke karakteristike, uključujući temperaturu, hemijski sastav i površinsku gravitaciju. Proučavanjem takvih podataka na velikom broju zvijezda, istraživači mogu rekonstruisati kako se Mlječni put formirao i razvijao tokom milijardi godina.
AI model povezuje podatke o zvijezdama sa različitih teleskopa
Do sada je kombinovanje spektralnih podataka iz različitih istraživanja bilo otežano. Projekti poput kineskog teleskopa LAMOST i evropskog satelita Gaia prikupljaju podatke različitim metodama, rezolucijama i opsezima talasnih dužina. To direktno poređenje čini nepouzdanim i ograničava zajedničku analizu između misija.
SpecCLIP je osmišljen da ukloni tu prepreku. Istraživački tim primijenio je koncepte slične onima koji se koriste u velikim jezičkim modelima i trenirao sistem metodom kontrastivnog učenja. To omogućava AI-ju da prepozna i nauči osnovne veze između spektara iz različitih izvora bez ručnog usklađivanja.
Huang Yang, vanredni profesor na Univerzitetu Kineske akademije nauka i dopisni autor studije, objasnio je da model funkcioniše poput prevodioca.
On pretvara spektre niže rezolucije sa LAMOST-a i visoko precizne spektre sa satelita Gaia u zajednički format, omogućavajući naučnicima da usklade i analiziraju podatke između instrumenata i istraživačkih programa.
Široke mogućnosti i rana naučna primjena
Za razliku od tradicionalnih alata razvijenih za jednu namjenu, SpecCLIP funkcioniše kao širi okvir. Može u jednom koraku predviđati parametre zvjezdane atmosfere i zastupljenost elemenata, tražiti zvijezde sa sličnim spektralnim osobinama i pomagati u identifikaciji neobičnih nebeskih objekata.
Ove mogućnosti posebno su važne za galaktičku arheologiju. Istraživači nastoje da pronađu izuzetno rijetke, metalno siromašne drevne zvijezde koje čuvaju tragove najranijih faza Mlječnog puta. SpecCLIP može pomoći u pretraživanju ogromnih skupova podataka kako bi se takvi objekti efikasnije locirali.
AI model je već primijenjen u naprednim istraživačkim projektima. U misiji Earth 2.0, koja traga za planetama sličnim Zemlji, SpecCLIP pomaže u preciznoj karakterizaciji zvijezda domaćina planeta, čime se unapređuje proces selekcije potencijalno nastanjivih svjetova.
Istraživači navode da projekat potvrđuje sve veću ulogu vještačke inteligencije u astronomiji i njenu sposobnost da integriše ogromne skupove podataka sa različitih teleskopa, otvarajući put preciznijim proučavanjima strukture i istorije naše galaksije.
Izvor: greekreporter.com
