Izvor fotografije: marineindustrynews.co.uk
B ritanska inženjerska kompanija Helix možda je najpoznatija u krugovima Formule 1, ali sada svoje električne pogonske sisteme donosi i na more.
Helix, britanski inženjerski lider poznat po saradnji sa timovima Formule 1 i Formule E, tiho mijenja pravila elektrifikacije u pomorstvu. Oslanjajući se na iskustvo iz motosporta i sopstvenu skalabilnu osnovnu tehnologiju, kompanija se sada usmjerava ka pomorskom sektoru, nudeći kompaktne i visokoefikasne električne pogonske sisteme.
Sa projektima poput jedrilice Magic Carpet e na hibridni pogon, koja je već u upotrebi, Helix se pozicionira na samom čelu nove ere pomorskog pogona.
Stvaranje projekta Magic Carpet e
Sa sjedištem u Milton Keynesu u Velikoj Britaniji, Helix, trgovačko ime kompanije Integral Powertrain Ltd, snabdijeva proizvođače električnih i hibridnih automobila, motocikala i plovila, kao i industrijske i vazduhoplovne projekte nove generacije, električnim motorima i konvertorima.
Iako kompanija ima dugogodišnje korijene u automobilskoj industriji, Helix je nedavno isporučio svoju tehnologiju električnih motora za jedrilicu Magic Carpet e visokih performansi.
Plovilo je naručio bivši izvršni direktor i predsjednik kompanije L’Oréal, Sir Lindsay Owen-Jones, a Magic Carpet e je serijsko-hibridna jahta sa baterijskim sistemom kapaciteta 101 kWh. Helix je za ovaj projekat isporučio tri elektromotora ultra-visokih performansi.
Njegovo iskustvo iz automobilske industrije omogućilo je ključna međusektorska znanja u prilagođavanju pogonskih sistema zahtjevima pomorskog okruženja.
“Imam trideset godina iskustva kao inženjer pogonskih sistema i karijera mi je bila usmjerena na razvoj pogona, emisije i vozne karakteristike, uz širok spektar tehnologija, od dizela i benzina, preko LPG-a, CNG-a, baterijsko-električnih sistema, hidrauličnih pogona, serijskih i paralelnih hibrida, do vodoničnih gorivnih ćelija.”
Razvoj Helixovih rješenja za pomorski sektor predvodi glavni pomorski inženjer kompanije James Edwards, koji se Helixu pridružio 2015. godine kako bi vodio strateški iskorak kompanije ka elektrifikaciji u pomorstvu.
Prenošenje tehnologije Formule 1 na vodu
Helix više od deset godina isporučuje električne motore timovima Formule 1. Takođe razvija hardver za više timova Formule E i ima tehničko partnerstvo sa Kiro Race Co. Ove primjene predstavljaju osnovu širokog uspjeha u gotovo svim oblicima električnog i hibridnog trkanja, uključujući i specijalna vozila poput rekordnog Volkswagen ID.R izazivača na Pikes Peaku, objašnjava Edwards.
Motorsport tim Helixa radi na samoj granici tehnološkog razvoja, testirajući nove koncepte i postižući sve veću gustinu snage. Ta saznanja se potom prenose na proizvode koje nude ostali sektori kompanije, a veliki dio tog iskustva direktno je uticao na razvoj pomorskih rješenja.
Tokom rada sa Formulom 1 i Formulom E razvili smo niz specijalnih rješenja koja su nudila najveću gustinu snage na tržištu.
U motosportu je ključna vršna snaga, koliko snage motor može da isporuči u kratkom vremenu. Međutim, shvatili smo da je kontinuirana snaga naše tehnologije od velikog značaja za brojne sektore, uključujući i pomorstvo.
Sistemi i koncepti razvijeni za Formulu 1 direktno se prenose na pomorske primjene, gdje osjetljivost na masu i zahtjev za malim dimenzijama donose izuzetne prednosti i fleksibilnost za projektante plovila i njihove vlasnike.
Kompaktne jedinice koje obezbjeđuju visoku kontinuiranu snagu ključne su za uspješnu elektrifikaciju u pomorstvu.
Helix danas nudi čitav niz skalabilnih proizvoda namijenjenih kompletnom spektru pomorskog pogona i pomoćnih sistema.
Naši motori dostupni su u različitim veličinama i oblicima, što omogućava njihovu primjenu širom plovila. Pored pogona, idealni su i za generatore, pumpe i aktuatorske sisteme, nudeći znatno lakšu alternativu u odnosu na tradicionalnu hidrauliku.
Uz to, nudimo i invertore i sisteme energetske elektronike za upravljanje i regulaciju rada motora. Ključno je i to što isporučujemo potpuno integrisane električne pogonske jedinice koje objedinjuju motore i invertore u vrhunska rješenja.
Među drugim važnim tačkama Edwardsove karijere su uloga glavnog inženjera na razvoju i integraciji gorivne ćelije snage 110 kW za jednog velikog evropskog proizvođača, vođenje razvoja i kalibracije prvog hibridnog autobusa u Velikoj Britaniji Wright Electrocity, kao i nadzor nad nagrađivanim portfolijom vozila na alternativna goriva za Vauxhall Motors, više od 20 varijanti koje su činile najveću OEM ponudu u Evropi.
Cilj: plug-and-play rješenja
Dugoročni cilj kompanije je isporuka potpuno integrisanih sistema po principu plug-and-play, koji pojednostavljuju instalaciju za proizvođače i brodograditelje.
Prenošenje inženjeringa Formule 1 u pomorski sektor nije prošlo bez izazova.
Jedna od specifičnosti pomorstva je mogućnost dugotrajnog rada pod visokim opterećenjem, zbog karakteristike propelera i odsustva prepreka. To nije slučaj u drugim mobilnim primjenama, gdje su vozila ograničena odnosom snage i mase, zakonodavstvom ili, kod aviona, potrošnjom goriva. Međutim, zahvaljujući motosport iskustvu, Helix je posebno spreman da odgovori na ove zahtjeve.
Zaštita od korozije predstavljala je veći izazov, ali smo uz pomoć kupaca i dobavljača razvili višeslojni sistem premaza koji, uz IP6K9K stepen zaštite, može izdržati i najteže uslove na moru.
Strategija ulaska Helixa na pomorsko tržište započela je blizu kuće, kroz saradnju sa trkačkim i brzim čamcima, uključujući i E1 Race Series.
Zatim smo proširili ponudu na regatne jahte i jedrilice, poput Magic Carpet e, koja je porinuta u maju 2025. godine.
Na tim temeljima, ključna tržišta za nas su servisna plovila, tegljači i jahte.
“Plovila srednje veličine koja provode mnogo vremena na moru u režimu mirovanja idealni su kandidati za elektrifikaciju i savršeno odgovaraju Helixu. Do sada mnoga od njih nisu imala pristup motorima ili električnim pogonima koji mogu da pariraju klasičnim motorima sa unutrašnjim sagorijevanjem.”
“Takođe smo dobro pozicionirani da pomognemo u skaliranju arhitektura plovila nove generacije. Dizajni poput hidrokrila idu ruku pod ruku sa elektrifikacijom, jer su elektromotori znatno lakši za ugradnju na krila u odnosu na motore, pogonske osovine i cjevovode za gorivo.
Pored toga, u kontekstu dekarbonizacije i puta pomorske industrije ka nultim neto emisijama, upravo visok odnos snage i mase naših sistema ključan je za to da veća plovila mogu smanjiti svoj emisijski otisak i potrošnju goriva.”
Partnerstva sa brodograditeljima
Edwards potvrđuje da kompanija sarađuje, uz ugovore o povjerljivosti, sa brojnim velikim brodograditeljima.
“Po mom mišljenju, izuzetno smo dobro pozicionirani da podržimo razvoj plovila sa hidrokrilima, isporučujući ultrakompaktne pogonske jedinice za brze trajekte, veća rekreativna i manja komercijalna plovila.”
Umjesto sporedne uloge, pomorski sektor sada predstavlja jedan od ključnih stubova strategije rasta Helixa.
Pomorstvo je na vrhu liste naših ciljanih sektora i vjerujemo da će u narednim godinama predstavljati jedno od naših najvećih tržišta.
“Možemo omogućiti značajno smanjenje dimenzija i mase kod brojnih pogonskih i aktuatorskih sistema. Time se ne smanjuje samo masa plovila, već se u velikoj mjeri mijenja i raspored unutrašnjosti. Prostor koji je ranije bio rezervisan za motore i pumpe može se osloboditi za putnike, posadu ili teret. Uz smanjenje troškova održavanja i goriva, smatramo da elektrifikacija u pomorstvu može temeljno promijeniti poslovne modele mnogih operatera.”
Izvor: marineindustrynews.co.uk
