Izvor fotografije: shutterstock.com
Prema podacima kompanije Windward, tankeri pod sankcijama u narednim mjesecima će sve češće prelaziti pod rusku zastavu, dok zapadne mjere presretanja ubrzavaju strukturne promjene u logistici ruskog izvoza nafte.
Kako se navodi, najmanje 120 sankcionisanih tankera sa lažnim zastavama vjerovatno će u narednom periodu promijeniti upis i registrovati se pod ruskom zastavom, usljed intenziviranja zapadnih mjera protiv plovila iz tzv. flote iz sjenke koja nemaju važeći status države zastave. Svi ovi brodovi odgovaraju profilu i obrascu trgovine tankera koji su već prešli pod rusku zastavu nakon pooštravanja nadzora i devet presretanja sankcionisanih plovila bez zastave u nešto više od osam sedmica.
Promjena zastave kao odgovor na pritisak kontrole
Windward je od maja 2025. godine registrovao gotovo 70 tankera iz flote iz sjenke koji su počeli da emituju Rusiju kao novu državu zastave, uključujući 40 brodova koji su to učinili nakon što su SAD, Ujedinjeno Kraljevstvo i Francuska u decembru započele ukrcaje, zapljene ili zadržavanja plovila sa lažnim zastavama. Samo tokom prošle sedmice, najmanje tri broda su prešla pod rusku zastavu sa prevarantskih registara.
Brodovi koji plove pod lažnim registrima nemaju zaštitu države zastave, što ih čini podložnim ukrcaju u skladu sa Konvencijom Ujedinjenih nacija o pravu mora.
Tokom 2025. godine, više od 300 tankera iz flote iz sjenke uključenih u trgovinu sankcionisanom iranskom, venecuelanskom ili ruskom naftom promijenilo je zastavu na prevarantske registre, često nakon višestrukih promjena registracije.
Ova plovila su potom brisana iz registara liberalnih država kao što su Gabon, Kukova Ostrva, Barbados, Komori i Gambija, nakon kontinuiranog pritiska da se ukloni tonaža pod zapadnim sankcijama, čime su mnogi brodovi faktički ostali bez državljanstva.
To je tankere učinilo ranjivim na moru. Prelazak pod rusku zastavu, koja je često jedini registar spreman da ih prihvati, vraća im pravnu zaštitu prema međunarodnom pomorskom pravu, makar privremeno.
Pritisak kontrole pokreće strukturne promjene
Očekuje se da će trend prelaska pod rusku zastavu dodatno ubrzati ukoliko vlade, uključujući Sjedinjene Američke Države, zadrže pritisak i nastave sa presretanjem plovila sa lažnim zastavama.
Najnovije presretanje dogodilo se 9. februara, kada su američki komandosi izvršili ukrcaj na odbjegli Suezmax tanker u Indijskom okeanu. To je bilo osmo američko presretanje povezano sa Venecuelom i ukupno deveto od decembra.
Podaci Windwarda pokazuju da oko 120 tankera dužine preko 180 metara, koji trguju sa Rusijom, emituje zastave iz 19 prevarantskih registara, uključujući Bocvanu, Gvajanu, Gvineju i Madagaskar.
Ova plovila dio su više od 650 tankera pod sankcijama zbog izbjegavanja mjera povezanih sa Rusijom i pod pojačanim su nadzorom tokom plovidbe ka i iz ruskih baltičkih luka u posljednje dvije godine. Zajedničko saopštenje više obalnih država od 26. januara upozorilo je na pojačane mjere protiv brodova bez državljanstva ili važeće dokumentacije, dodatno naglašavajući rastući rizik za plovila bez zastave.
Rusija pooštrava kontrolu nad izvoznom logistikom
Oko polovine tankera koji su promijenili zastavu u rusku nalazi se u vlasništvu kompanije Sovcomflot, državne brodarske kompanije Rusije, koja upravlja flotom od oko 110 tankera, uključujući i LNG brodove.
Prije februara 2022. godine, Sovcomflot je oko trećine flote držao pod ruskom zastavom, dok se za ostatak oslanjao na otvorene registre. Taj udio je sada porastao na 56 odsto. Gotovo 30 tankera u vlasništvu Sovcomflota vratilo se pod rusku zastavu u posljednjih deset mjeseci.
Sličan obrazac primjetan je i kod drugih brodova iz flote iz sjenke koji nisu u vlasništvu Sovcomflota, a koje su često kupovale anonimne i netransparentne kompanije upravo radi izbjegavanja sankcija.
Kao rezultat toga, trenutno je registrovano nešto više od 100 tankera pod ruskom zastavom nosivosti preko 50.000 dwt, što je gotovo dvostruko više nego prije 12 mjeseci. Ova promjena ojačala je rusku kontrolu nad lancem izvozne logistike i smanjila tranzit plovila sa lažnim zastavama kroz Baltičko more, Mediteran i Lamanš.
U međuvremenu, najmanje 24 tankera sa lažnim zastavama zabilježena su u tranzitu kroz Baltičko more tokom posljednja četiri mjeseca, dok je najmanje dvanaest brodova stavljeno u karantin u Venecueli na osnovu američkih mjera uvedenih krajem novembra, zaključuje Windward.
Izvor: safety4sea.com
