Izvor fotografije: Shutterstock.com
VLCC sektor ulazi u najveći talas isporuka u posljednjih pola vijeka, pri čemu bi i 2028. i 2029. godine u flotu trebalo da uđe više od 100 novih supertankera godišnje, pokazuju podaci kompanije Hartland Shipping Services.
Obim podsjeća na procvat supertankera iz 1970-ih. Prema istorijskim podacima BIMCO-a, apsolutni rekord zabilježen je 1974. godine, kada je isporučeno 116 VLCC brodova. Od tada je čak i 68 isporuka zabilježenih 2019. predstavljalo najviši nivo u četiri decenije.
Istorijski presedan vrijedi imati u vidu. Talas tankera naručenih tokom procvata početkom 1970-ih stigao je upravo u trenutku kada je naftni šok iz 1973. teško pogodio potražnju. Prema podacima UNCTAD-a, između 1974. i 1975. globalna trgovina naftom pala je 23%, dok je kapacitet tankerske flote porastao gotovo 16%. Vozarine su se urušile. Ponovno otvaranje Sueckog kanala 1975. dodatno je skratilo plovidbene rute.
Do kraja godine, prema podacima INTERTANKO-a, 573 tankera ukupne nosivosti 47,8 miliona dwt bila su povučena iz eksploatacije. Brodovlasnici su se suočili sa finansijskim slomom, novogradnje su direktno odlazile u lay-up, a industrija je ušla u dugotrajan period depresije.
Hartland trenutno bilježi 319 VLCC tankera u orderbooku, što odgovara 34% postojeće flote, odnosno 42% kada se izuzmu brodovi pod sankcijama. Ipak, u narednih šest mjeseci planirana je isporuka samo 20 jedinica. Prošle godine isporučeno je svega šest VLCC brodova, a 2024. samo jedan.
Ovo bi moglo da preraste u ozbiljan problem sa viškom ponude.
Od ukupnog aktuelnog orderbooka, 138 brodova neće biti isporučeno prije 2029. ili kasnije. BRS prikazuje sličnu sliku, navodeći da se 283 od ukupno 351 VLCC narudžbine odnose na isporuke od 2028..
Da li će ovaj dosad nezabilježen savremeni priliv novih brodova urušiti zarade ili će prvenstveno zamijeniti stariju flotu, ostaje otvoreno pitanje. Hartland navodi da je 47% VLCC flote već staro najmanje 15 godina.
Investiciona banka Jefferies spada među optimističnije procjene, navodeći prošle nedjelje da većinu novogradnji vidi kao zamjenu za postojeću tonažu. Očekuje da će stope vozarina slabiti sporije nego što tržište predviđa, što bi moglo da produži ciklus i nakon 2029. godine.
Problem sa tim argumentom jeste to što brodovlasnici trenutno pokazuju malo interesa za rezanje starijih brodova. Banchero Costa je tokom prvih devet mjeseci 2026. zabilježio svega četiri VLCC broda poslata na reciklažu, uprkos 172 nove narudžbine u istom periodu.
Clarksons trenutno procjenjuje vrijednost VLCC tankera starog 15 godina na 165 miliona dolara, znatno više od 131,5 miliona dolara koliko je potrebno za naručivanje novogradnje. Izuzetno visoke zarade i cijene polovnih brodova zadržavaju stariju tonažu u eksploataciji.
Banchero Costa prognozira neto rast VLCC flote od 4% ove godine i 5,7% u 2027, u poređenju sa svega 0,2% u 2025. Istovremeno, ukrcaj sirove nafte morskim putem pao je 6% međugodišnje u periodu od januara do septembra.
Potražnja bi mogla da postane podjednako ozbiljan problem. Braemar upozorava da današnje izuzetno visoke vozarine već podstiču azijske rafinerije da daju prednost kraćim rutama iz Bliskog istoka u odnosu na barele iz Atlantika, čime se smanjuje potražnja izražena u tonskim miljama.
Kompanija takođe ukazuje na rastući višak VLCC brodova na Bliskom istoku, dok se ship-to-ship aktivnosti usporavaju.
Za sada geopolitički poremećaji i ograničena dostupnost brodova održavaju izuzetno visoke zarade. Rizik je, međutim, u tome što današnji nedostatak tonaže podstiče novi talas naručivanja koji bi kasnije mogao da dovede do naglog preokreta tržišta.
Ovo bi moglo da bude predstojeća kriza viška ponude ili jednostavno prijeko potrebna zamjena flote, naveo je Hartland u svom najnovijem nedjeljnom izvještaju.
Izvor: splash247.com
