Izvor fotografije: Shutterstock.com
Allianz je objavio Risk Barometer za 2026. godinu, koji pokazuje da je vještačka inteligencija ostvarila najveći pomak na rang-listi rizika, pozicionirajući se kao složen izvor operativnih, pravnih i reputacionih rizika za kompanije.
Rang 1: Sajber rizici ostaju na vrhu petu godinu zaredom
U 2026. sajber incidenti ostaju najveći globalni rizik petu godinu zaredom, sa najvišim rezultatom do sada, 42 odsto odgovora, i većom razlikom u odnosu na ostale rizike nego ikada ranije. Sajber rizik je glavni poslovni problem u svim regionima svijeta.
Kontinuirano prisustvo sajber rizika na vrhu liste odražava sve veću zavisnost od digitalne tehnologije u trenutku kada se sajber prijetnje, kao i geopolitičko i regulatorno okruženje, ubrzano razvijaju.
Nedavni visoko profilisani sajber napadi potvrđuju stalnu prijetnju za kompanije svih veličina. Mala i srednja preduzeća sve su češća meta napada i pod većim su pritiskom zbog nedostatka resursa za sajber bezbjednost.
Investicije velikih kompanija u sajber bezbjednost i otpornost daju rezultate, omogućavajući im da napade otkriju i na njih reaguju u ranoj fazi. Međutim, sajber rizik se i dalje razvija. Organizacije se sve više oslanjaju na treće strane za ključne podatke i usluge, dok vještačka inteligencija dodatno pojačava prijetnje, povećava površinu napada i produbljuje postojeće ranjivosti, naveo je Michael Bruch, globalni direktor savjetodavnih usluga za upravljanje rizicima u Allianz Commercial.
Rang 2: Vještačka inteligencija
Prema izvještaju, vještačka inteligencija je ušla među najvažnije globalne poslovne brige, popevši se na drugo mjesto sa 32 odsto odgovora u 2026, sa desetog mjesta u 2025, što predstavlja najveći skok na ovogodišnjoj listi. Nalazi se na drugom mjestu u Americi, Azijsko-pacifičkom regionu, Africi i na Bliskom istoku, dok je u Evropi na trećem mjestu. Takođe postaje sve veći rizik za kompanije svih veličina, ulazeći među prva tri rizika za velike, srednje i male firme. Kompanije vještačku inteligenciju sve više vide ne samo kao snažnu stratešku priliku, već i kao složen izvor operativnih, pravnih i reputacionih rizika. U mnogim slučajevima, primjena tehnologije napreduje brže od razvoja upravljanja, regulative i spremnosti radne snage, izjavio je glavni ekonomista Allianza Ludovic Subran.
Kako se primjena vještačke inteligencije ubrzava i sve dublje integriše u osnovne poslovne procese, ispitanici očekuju da će se rizici povezani sa AI dodatno intenzivirati, naročito kada je riječ o odgovornosti. Brzo širenje generativnih i agentskih AI sistema, uz njihovu sve veću upotrebu u praksi, povećalo je svijest o tome koliko su organizacije postale izložene.
Manje kompanije često nemaju dovoljno resursa da se nose sa kompleksnim rizicima kao što je vještačka inteligencija. Za razliku od velikih sistema, one se češće oslanjaju na jeftinija i skalabilna rješenja i samim tim više zavise od trećih strana za digitalnu infrastrukturu, imaju manje sredstava za sajber bezbjednost i otpornost i teže podnose posljedice uspješnih napada.
Ipak, gotovo polovina ispitanika smatra da vještačka inteligencija njihovoj industriji donosi više koristi nego rizika, dok petina smatra suprotno.
Kako sve veći broj kompanija pokušava da se širi tokom 2026, biće izloženije problemima pouzdanosti sistema, ograničenjima kvaliteta podataka, izazovima integracije i nedostatku stručnog kadra. Istovremeno se pojavljuju novi oblici odgovornosti u vezi sa automatizovanim odlučivanjem, pristrasnim ili diskriminatornim modelima, zloupotrebom intelektualne svojine i nejasnoćama oko toga ko snosi odgovornost kada AI generisani rezultati izazovu štetu, pojasnio je Ludovic Subran.
Nakon nestabilnosti i neizvjesnosti 2025. godine, kompanije se i u 2026 suočavaju sa međusobno povezanim i veoma složenim rizicima u okruženju koje se brzo mijenja. S obzirom na kontinuirani rast primjene vještačke inteligencije u društvu i industriji, nije iznenađenje što ona predstavlja najveći pomak na Allianzovoj listi rizika, izjavio je izvršni direktor Allianz Commercial Thomas Lillelund.
Rang 3: Prekid poslovanja pada na treće mjesto prvi put u 15 godina
Prekid poslovanja, uključujući poremećaje u lancima snabdijevanja, pada na treće mjesto, nakon što je prethodnih 15 godina bio na prvoj ili drugoj poziciji. Godina 2025 obilježena je jačanjem protekcionističkih trgovinskih politika i carinskih sukoba koji su unijeli dodatnu neizvjesnost u globalnu ekonomiju.
Bila je to i godina regionalnih sukoba na Bliskom istoku i u ratu Rusije i Ukrajine, kao i graničnih tenzija između Indije i Pakistana, Tajlanda i Kambodže i građanskih ratova u Africi, trend koji se nastavlja i u 2026 sa intervencijom SAD u Venecueli.
Geopolitički rizici sve više opterećuju lance snabdijevanja, ali uprkos tome samo 3 odsto ispitanika smatra da su njihovi lanci snabdijevanja veoma otporni. Samo tokom prošle godine trgovinska ograničenja su se utrostručila i pogodila robnu razmjenu vrijednu oko 2,7 biliona dolara, odnosno skoro 20 odsto globalnog uvoza, prema podacima Allianz Trade, što podstiče kompanije da razmatraju strategije poput friendshoringa i regionalizacije.
Zbog toga 29 odsto ispitanika prekid poslovanja i dalje svrstava među najveće rizike, iako je pao za jednu poziciju.
Politički rizici i nasilje pomerili su za dva mjesta i sada su na sedmom mjestu, što je njihova najviša pozicija do sada. Srodni rizik promjena zakonodavstva i regulative, uključujući carine, ostaje na četvrtom mjestu globalno, ali uz veći broj ispitanika koji ga prepoznaju kao problem, prije svega zbog zabrinutosti oko rasta protekcionizma.
Globalna paraliza lanaca snabdijevanja usljed velikog geopolitičkog sukoba ocijenjena je kao najvjerovatniji scenario crnog labuda u narednih pet godina, prema odgovorima 51 odsto ispitanika.
Rang 4: Promjene zakonodavstva i regulative
Ovaj rizik ostaje na četvrtom mjestu, uz porast broja ispitanika koji ga ističu, posebno zbog pitanja carina. Kompanije kao glavne mjere odgovora navode traženje novih tržišta i proizvoda, kao i renegociranje i diversifikaciju lanaca snabdijevanja.
Rang 5: Prirodne katastrofe
Prirodne katastrofe padaju na peto mjesto, dijelom zbog mirnije sezone uragana u 2025. godini. Ipak, osigurani gubici od katastrofalnih događaja i dalje iznose oko 100 milijardi dolara godišnje, šestu godinu zaredom.
Rang 6: Klimatske promjene
Klimatske promjene padaju na šesto mjesto. Glavna poslovna briga u vezi sa klimom odnosi se na prekide u lancima snabdijevanja i poremećaje logistike zbog ekstremnih vremenskih pojava.
Rang 7: Politički rizici i nasilje
Ovaj rizik dostiže najvišu poziciju do sada na sedmom mjestu. Kompanije se najviše plaše rata, zatim građanskih nemira, terorizma i državnih intervencija. Paraliza globalnih lanaca snabdijevanja usljed velikog geopolitičkog sukoba ponovo se ističe kao najvjerovatniji scenario sa ozbiljnim posljedicama.
Rang 8: Makroekonomska kretanja
Makroekonomski rizici padaju na osmo mjesto, jer globalna ekonomija pokazuje otpornost pred ulazak u 2026. godinu. Međutim, pozadina otkriva promjene u pokretačima rasta i sve veću složenost, uz uticaj trgovinskih ograničenja, migracionih politika, ubrzanog razvoja vještačke inteligencije i povratka industrijskih politika.
Rang 9: Požar i eksplozija
Požar i eksplozija ostaju među najrazornijim poslovnim rizicima i zauzimaju deveto mjesto na globalnoj listi.
Rang 10: Tržišna kretanja
Tržišna kretanja zaokružuju prvih deset rizika, uz oprez učesnika zbog mogućnosti stvaranja balona oko vještačke inteligencije.
Izvor: safety4sea.com
